آیین گرامیداشت تولید و پخش 1200 شماره از برنامه فاخر «هزاره ادب پارسی» و پاسداشت نام و كارنامه استاد فقید بهروز رضوی، با حضور مدیران رسانه ملی، چهره‌های ادبی، نمایندگان مجلس و پیشكسوتان عرصه صدا سه شنبه 19 آبان در ساختمان رادیو فرهنگ برگزار شد؛ نشستی كه در آن از جایگاه یگانه زبان فارسی در حفظ هویت ملی سخن رفت و ناگفته‌هایی از سلوك اخلاقی، انضباط كاری و سیر پژوهشی این برنامه بازگو شد.
به گزارش روابط‌عمومی شبكه رادیویی فرهنگ، این برنامه كه به بازخوانی منظم و تحلیلی تاریخ ادبیات كهن ایران‌زمین اختصاص دارد، با خوانش بیش از یك‌هزار شماره توسط زنده‌یاد استاد بهروز رضوی به نمادی از هم‌نشینی پژوهش دانشگاهی و هنر گویندگی رادیویی تبدیل شد؛ اثری كه امروز با حضور راویان باسابقه و پژوهشگران صاحب‌نام، مرزهای ضبط خود را به اوایل قرن هشتم هجری رسانده است.
پیوند زبان و هویت؛ رادیو فرهنگ خانه‌بان زبان فارسی است
در آغاز این مراسم، دكتر محسن حبیبی مدیر شبكه رادیویی فرهنگ با گرامیداشت یاد و خاطره استاد بهروز رضوی و تبیین چرایی برپایی این نكوداشت بیان داشت: زبان فارسی مهم‌ترین ركن هویت‌بخش جامعه ایرانی و جغرافیای پهناور ایران فرهنگی است؛ رشته‌ای ناگسستنی كه اكنونِ ما را به ریشه‌های دیرین پیوند می‌زند. در رادیو فرهنگ وظیفه خود دانستیم برای پاسداشت چنین اثر باسابقه و پرمحتوایی كه سال‌ها با گمنامی و زحمت خالصانه تولید شده، محفلی درخور برپا كنیم تا شعله این تلاش‌ها در جامعه و میان نسل جوان پرفروغ‌تر شود.
وی با اشاره به ماهیت ماندگار برنامه افزود: هزاره ادب پارسی یك دوره كامل از تاریخ ادبیات ایران را با نگاهی پژوهش‌محور بازخوانی می‌كند و اجرای بیش از یك‌هزار شماره آن با صدای سحرانگیز استاد بهروز رضوی، هدیه‌ای كم‌نظیر به گنجینه صوتی كشور بود؛ صدایی كه از حنجره روزگار برخاست و بر دل تاریخ نشست. پاسداشت این اثر در حقیقت پاسداشت كل هنر گویندگی و ادب فارسی است.
ادبیات؛ حافظه زیسته ملتی كه از طوفان تاریخ گذشت
در ادامه، دكتر محمدجعفر محمدزاده پژوهشگر ادبی و مدیر پیشین رادیو با تبیین تمایز میان تاریخ سیاسی و تاریخ ادبی ملت‌ها تصریح كرد: تاریخ رسمی تنها راوی رویدادهای بیرونی، فتوحات، جنگ‌ها و فروپاشی‌هاست، اما آن‌چه حقیقت روح یك ملت و كیفیت رویارویی روانی او با رخدادها را بازتاب می‌دهد، شعر و ادبیات است. ما از ویرانگری‌های مغولان و هجوم بیگانگان در قالب تاریخ آگاه می‌شویم، اما تأثیر این فجایع بر روان جمعی ایرانیان و راهكار عبور معنوی از آن، تنها در كلام سعدی، حافظ و مولانا متبلور است.
وی ادامه داد: رسانه صدا در دهه‌های گذشته نقشی ستودنی در نگهبانی از زبان فارسی داشته و تولید 1200 شماره از برنامه‌ای تخصصی و دانشگاهی همچون هزاره ادب پارسی گواه بارزی است بر این‌كه جامعه ما همچنان تشنه زبان فاخر، حكمت اصیل و معناگرایی ادبی است و رسانه باید بر این مدار پایدار بماند.
زبان‌دانی، جهان‌بانی است؛ چالش هوش مصنوعی و پاسداری از واژگان
علی ایلنت از مدیران حوزه ترویج زبان فارسی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تكیه بر سنت‌های دیرین زبانی گفت: در سنت كهن تاجیكان ضرب‌المثلی پرمعنا وجود دارد با این مضمون كه «زبان‌دانی، جهان‌بانی است»؛ یعنی تسلط بر زبان ملی به معنای توانایی صیانت از حدود و ثغور یك تمدن است. امروز كه جهان وارد زیست‌بوم دیجیتال و جهان الگوریتم‌ها و هوش مصنوعی شده، بقای زبان فارسی نیازمند ورود مستقیم به این فناوری‌هاست و اگر واژگان كهن خود را به این فضاها منتقل نكنیم، زبان ما آسیب‌پذیر خواهد شد.
وی یادآور شد: برنامه‌هایی مانند هزاره ادب پارسی با مستندسازی دقیق خوانش متون كهن، دقیقاً داده‌های ناب زبانی را در قالبی پیراسته حفظ می‌كنند كه می‌تواند بهترین پشتوانه برای انتقال میراث كهن به سامانه‌های پردازش متن و صوت آینده باشد.
