داریوش مؤدبیان، نویسنده، كارگردان، مترجم و مدرس پیشكسوت تئاتر و سینما، در برنامه زنده «هفت اقلیم» رادیو فرهنگ، به بررسی ریشههای تاریخی تئاتر در ایران، ذائقه مخاطبان و جایگاه كمدی فاخر در تئاتر معاصر پرداخت.
در این برنامه كه به تهیهكنندگی ملیحه كاظمی و با اجرای مهدی محمدیان، شنبه تا چهارشنبه از ساعت 20:00 تا 21:00 روی آنتن رادیو فرهنگ میرود، مؤدبیان با اشاره به پیشینه تئاتر مدرن در ایران گفت: تئاتر به مفهوم غربی آن، پدیدهای وارداتی از دوره ناصری است كه از طریق سفرها و نخستین ترجمههای ادبی به ایران راه یافت. به گفته او، ترجمه آثاری همچون «مردمگریز» اثر مولیر توسط میرزا حبیب اصفهانی، یكی از نخستین مواجهههای جدی جریان نمایش سنتی و تقلید ایرانی با كمدی كلاسیك غربی بود و زمینهساز تحولات بعدی در تئاتر ایران شد.
وی با اشاره به تفاوت میان خواستههای مخاطبان و گونههای نمایشی اظهار كرد: امروزه تماشاگران را میتوان در دو گروه عمده دید؛ گروهی از مخاطبان كه عموماً دغدغههای اجتماعی و فرهنگی دارند و خواهان آثاری هستند كه بهطور مستقیم به مسائل جامعه بپردازند و در مقابل، مخاطبانی كه برای فاصله گرفتن از فشارهای روزمره، آثار مفرح و خندهآور را دنبال میكنند. به گفته مؤدبیان، این گرایش میتواند زمینهساز رونق كمدیهای سطحی در تئاتر و سینما شود.
این هنرمند با اشاره به آموزهای از سعدی درباره تناسب سخن با ذائقه عمومی و نظر خواص، تأكید كرد: هنرمند باید اثری خلق كند كه در عین جذابیت و شادابی برای مخاطب عام، از عمق، ساختار و كیفیت لازم برای جلب نظر مخاطبان متخصص و اهل فن نیز برخوردار باشد.
مؤدبیان با تأكید بر اینكه كمدی فراتر از یك ابزار سرگرمی صرف است، به مجموعه پژوهشی 46 جلدی خود با عنوان «طنزآوران جهان نمایش» اشاره كرد و گفت: در این مجموعه كه اكنون به دفتر چهلوششم رسیده است، تلاش كردهام نمونههای فاخر و گونههای متنوع كمدی در جهان را معرفی و بررسی كنم؛ چراكه كمدی میتواند زبانی كارساز، نقادانه، تفكربرانگیز و حتی گاه رنجآور باشد و نباید آن را صرفاً به خندههای گذرا تقلیل داد.
این مترجم و پژوهشگر پیشكسوت در ادامه با ابراز خرسندی از پویایی مطالعاتی نسل جوان تئاتر، گفت پس از دورهای از ركود در بازار نشر نمایشنامه، نشانههایی از امید و تحول دیده میشود. به گفته او، نسل جوان و نوجوی تئاتر با فراگیری زبانهای خارجی و رجوع به منابع و متون اصلی نمایشی، در مسیر تقویت بنیانهای نظری و پژوهشی خود حركت میكند؛ روندی كه میتواند به تقویت ادبیات نمایشی ایران كمك كند.
برنامه «هفت اقلیم» از برنامههای تخصصی گروه ادب و هنر رادیو فرهنگ است كه با پرداختن به رویدادها و جریانهای فرهنگی و هنری، ابعاد گوناگون هنرهای نمایشی، ادبیات و مسائل مرتبط با این حوزه را بررسی میكند.
